Rebor B.V. combineert praktijkervaring in zonne-energie met technisch onderzoek, productontwikkeling en systeemintegratie. Van de vroege ontwikkeling van geïntegreerde zonnedaken tot BIPV, materiaalonderzoek en complete energiesystemen: de rode draad is het technisch samenbrengen van componenten tot oplossingen die ook in de praktijk uitvoerbaar zijn.
Een deel van deze ontwikkelhistorie is onafhankelijk gedocumenteerd door onder andere RVO, TNO/SEAC, Topsector Energie, octrooipublicaties en technische projectpartners. Op deze pagina brengen we die onderzoeks- en innovatielijn samen.
Van praktijkervaring naar onderzoek en productontwikkeling
De ontwikkellijn achter Rebor begint in de praktijk van zonne-energie. René Borro is sinds 2008 professioneel actief in de sector. Naast advies, verkoop en installatie ontstond al vroeg de vraag hoe zonnepanelen niet alleen óp een gebouw konden worden gemonteerd, maar onderdeel konden worden van het dak en de gebouwschil.
Die vraag leidde in verschillende fasen tot onderzoek naar geïntegreerde zonnedaken, prefab PV-elementen, BIPV, bevestigingstechniek, bouwkundige integratie en nieuwe toepassingen van zonne-energie.
Meer over de achtergrond en ontwikkeling van het bedrijf staat op Over Rebor B.V. .
Energiedak 2010: vroege ontwikkeling van een geïntegreerd zonnedak
Een vroeg gedocumenteerd onderdeel van deze ontwikkellijn is Energiedak 2010. Het concept combineerde isolatieplaten met frameloze zonnepanelen en was bedoeld voor zowel nieuwbouw als complete dakrenovatie. Daarmee werden isolatie en zonne-energie niet als volledig afzonderlijke bouwdelen benaderd, maar als onderdelen van één dakconcept.
In een publicatie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland over nieuwe PV-systemen voor de gebouwde omgeving wordt René Borro bij Energiedak 2010 genoemd als mede-eigenaar van De Solarshop Systeemhuis.
LOCI: onderzoek naar een prefab, dakgeïntegreerd PV-systeem
De ontwikkeling van geïntegreerde PV-daken werd verder onderzocht binnen LOCI — Low Cost Prefab Roof-integrated PV System.
Volgens de openbare onderzoeksdocumentatie liep het LOCI-project van 1 januari 2013 tot 31 december 2014. Het project werd uitgevoerd door Zonnepanelen Parkstad, Unilin Insulation en SEAC in opdracht van RVO.
Binnen het project werd een PV-isolatie-element ontwikkeld waarin dakbedekking, dakisolatie en PV-functionaliteit in één oplossing werden gecombineerd. Met het element werd een veldtest uitgevoerd en er werd een technisch-financieel model ontwikkeld om de toepassings- en marktmogelijkheden te onderzoeken.
De TNO-publicatie over het project noemt R. Borro als mede-auteur. Daarmee is de technische ontwikkeling rond LOCI ook onafhankelijk van de eigen communicatie van Rebor gedocumenteerd.
Van onderzoek naar praktijk: SEAC, SolarBEAT en de eerste commerciële toepassing
Een innovatie is pas relevant wanneer technische aannames ook buiten de tekentafel kunnen worden onderzocht. Binnen de LOCI-ontwikkeling speelde SEAC (Solar Energy Application Centre) daarom een belangrijke onderzoeksrol.
Als onderdeel van het LOCI-project werd een demonstratiedak gebouwd op de SEAC SolarBEAT-testlocatie. Daar werd het product onderzocht op onder andere bouwfysische en elektrische eigenschappen.
In het SEAC-jaarverslag over 2015 wordt daarnaast beschreven dat LOCI dat jaar voor het eerst in een commercieel project werd toegepast. Daarmee ontstond een duidelijke overgang van onderzoek en demonstratie naar toepassing in de gebouwde praktijk.
Van onderzoeksconcept naar Loci Zonnepanelendak
De kennis uit de ontwikkeling van geïntegreerde PV-daken is verder toegepast in Loci Zonnepanelendak: een oplossing waarbij zonnepanelen onderdeel worden van het dakvlak in plaats van uitsluitend als afzonderlijk systeem boven op bestaande dakbedekking te worden geplaatst.
Bij zo'n geïntegreerde oplossing komen elektrotechniek en bouwkunde direct samen. Naast elektrische prestaties spelen onder andere waterhuishouding, ventilatie, maatvoering, bevestiging, dakdetails, isolatie, kabelrouting en aansluiting op andere bouwdelen een rol.
Technische ontwikkeling vastgelegd in een octrooi
Een deel van de technische ontwikkeling rond geïntegreerde PV is ook vastgelegd in octrooidocumentatie.
René Borro staat als uitvinder vermeld op het Nederlandse octrooi NL2012450B1 voor een klemmiddel voor het bevestigen van vlakke componenten, in het bijzonder frameloze zonnepanelen. De geregistreerde prioriteitsdatum is 17 maart 2014 en Zonnepanelenparkstad staat vermeld als oorspronkelijke aanvrager.
Binnen dezelfde octrooifamilie bestaat ook de Europese publicatie EP2921800. De openbare octrooidatabase vermeldt René Borro eveneens als uitvinder.
De Groene Combi: PV als onderdeel van het totale gebouwenergiesysteem
De volgende stap in systeemintegratie gaat verder dan alleen het dak. Binnen De Groene Combi werd onderzocht hoe een BIPV-dak, dakisolatie en een ventilatiewarmtepomp als gecombineerd energiesysteem konden functioneren.
Het SEAC-jaarverslag 2016 noemt Inventum, Unilin Insulation, Rebor B.V. en SEAC in relatie tot het project. Binnen het onderzochte concept werd warmte uit de lucht onder de zonnepanelen benut als bronwarmte voor de ventilatiewarmtepomp.
Het project illustreert een uitgangspunt dat ook bij moderne hybride energiesystemen relevant blijft: systeemwaarde ontstaat niet alleen door afzonderlijke componenten te optimaliseren, maar door te begrijpen hoe opwekking, gebouwschil, warmte en energiegebruik elkaar beïnvloeden.
ASAP: onderzoek naar anti-soiling en prestaties van zonnepanelen
Niet alle PV-innovatie bevindt zich in het zonnepaneel of montagesysteem. Vervuiling van het glasoppervlak kan de lichttransmissie verminderen en daarmee invloed hebben op het elektrisch vermogen van zonnepanelen.
Binnen ASAP — Anti-soiling And PV werd onderzoek gedaan naar anti-soilingcoatings voor PV-panelen en naar de combinatie van anti-soiling- en antireflectie-eigenschappen.
Volgens het openbare eindrapport werd het project geïnitieerd door TNO, DSM en Rebor B.V.. Rebor en TNO ontwierpen en bouwden gezamenlijk een veldtestopstelling waarmee coatings onder praktijkomstandigheden op zonnepanelen konden worden onderzocht.
Naast laboratoriumonderzoek werden geselecteerde coatings gedurende langere tijd in een veldtest gevolgd. Ook werd een technisch-financiële analyse uitgevoerd naar de toepasbaarheid van de coatingtechnologie.
BOUW DIT: zonne-energie integreren in nieuwe bouwdelen
Bij BOUW DIT verschoof de aandacht van het dak naar andere beschikbare oppervlakken in de gebouwde omgeving.
Het project richtte zich op een integraal balkonhek met op maat gemaakte, semitransparante en tweezijdige zonnepanelen. De officiële projectpagina van Topsector Energie noemt Onderneming Balkonhekken, Durin, TNO en Rebor B.V. als leden van het projectconsortium.
Binnen het project werden zonne-energietechnologie, elektronica, productontwerp, fabricagetools, opbrengstberekeningen en een prototype voor onderzoek in een living-labomgeving ontwikkeld.
Solar Magazine beschreef Rebors rol binnen het project bij de ontwikkeling van op maat gemaakte transparante zonnepanelen met bifaciale monokristallijne zonnecellen voor integratie in het hekwerk.
Project- en vakpublicaties
Van innovatie naar uitvoerbare dakdetails
Technische innovatie krijgt pas waarde wanneer een oplossing ook gebouwd, aangesloten en onderhouden kan worden.
Een praktijkvoorbeeld daarvan is gedocumenteerd door Ubbink. Bij de bouw van 24 appartementen in Bovenkarspel moest binnen het Loci-zonnepanelendak een oplossing worden ontwikkeld voor ventilatie en rioolontspanning zonder afbreuk te doen aan de werking en uitstraling van het geïntegreerde dak.
Ubbink beschrijft hoe Rebor, Stabo Bouw en Ubbink gezamenlijk aan de oplossing werkten. Rebor en Ubbink concentreerden zich volgens de projectcase vooral op de engineering, terwijl Stabo Bouw de praktische toepasbaarheid vanuit de uitvoering beoordeelde.
Het resultaat was een speciaal dummypaneel waarin de dakdoorvoer kon worden geïntegreerd. Dit is een concreet voorbeeld van de wisselwerking tussen PV-techniek, bouwkunde en uitvoering.
Rebor binnen het Nederlandse innovatie-ecosysteem voor zonne-energie
De betrokkenheid bij verschillende onderzoeks- en innovatieprojecten is terug te vinden in de openbare projectdatabase van Topsector Energie.
De organisatiepagina van Rebor B.V. koppelt het bedrijf aan LOCI, De Groene Combi en ASAP en plaatst Rebor binnen het focusthema multifunctionele bouwdelen. Topsector Energie vermeldt dat de gegevens in deze projectomgeving afkomstig zijn van RVO.
Deze externe projecthistorie laat zien dat de technische achtergrond van Rebor verder reikt dan distributie alleen. Praktijkervaring, geïntegreerde PV, productontwikkeling, veldtesten en samenwerking met onderzoeks- en bouwpartners vormen samen een deel van de kennisbasis van het bedrijf.
Van PV-innovatie naar complete energiesystemen
De technische context van zonne-energie is inmiddels breder geworden. Het vraagstuk gaat niet alleen over hoeveel zonnestroom een installatie kan produceren, maar steeds vaker over hoe energie wordt opgewekt, omgezet, opgeslagen, gestuurd en gebruikt.
Rebor richt zich daarom naast PV op energieopslag, hybride energiesystemen en energiemanagement. Daarbij blijft systeemintegratie het uitgangspunt: een goed energiesysteem ontstaat niet doordat iedere component afzonderlijk goede specificaties heeft, maar doordat zonnepanelen, omvormer, batterij, BMS, meting, communicatie en energiesturing technisch correct met elkaar samenwerken.
De ervaring met geïntegreerde PV en bouwkundige systeemontwikkeling vormt daarmee een inhoudelijke basis voor de volgende generatie energiesystemen.
De rode draad: systeemintegratie
Niet ieder onderzoeksproject wordt uiteindelijk een commercieel product. De waarde van onderzoek zit ook in de kennis die tijdens ontwikkeling, testen en toepassing wordt opgebouwd.
- Praktijkervaring met zonne-energie
- Geïntegreerde PV en BIPV
- Onderzoek, veldtesten en validatie
- Product- en bevestigingstechniek
- Bouwkundige systeemintegratie
- Praktijkprojecten en engineering
- PV-distributie en technische groothandel
- Energieopslag en energiemanagement
De technologie verandert, maar het technische uitgangspunt blijft hetzelfde: begrijpen hoe afzonderlijke onderdelen elkaar beïnvloeden en daaruit een betrouwbaar, uitvoerbaar en schaalbaar systeem bouwen.
Bronnen & onderzoeksdocumentatie
Onderstaande externe publicaties onderbouwen de genoemde onderzoeks-, innovatie- en projecthistorie. Waar historische projectnamen of organisaties worden genoemd, volgen we de benaming uit de betreffende bron.
- Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Tien nieuwe PV-systemen voor de gebouwde omgeving. Bevat Energiedak 2010 en vermeldt René Borro bij De Solarshop Systeemhuis. Bekijk bron.
- Topsector Energie / RVO. Publiek eindverslag LOCI. Documenteert het LOCI-project, de projectperiode, betrokken partijen, veldtest en technisch-financiële analyse. Bekijk bron.
- TNO. Dakrenovatie met behulp van innovatieve PV-isolatie-elementen. Publicatie over LOCI met R. Borro als mede-auteur. Bekijk bron.
- TNO Publications / SEAC. SEAC Jaarverslag 2013. Documentatie uit de onderzoeksperiode rond LOCI. Bekijk bron.
- TNO Publications / SEAC. SEAC Jaarverslag 2015. Documenteert onder andere de eerste commerciële toepassing van LOCI. Bekijk bron.
- Loci Zonnepanelendak. LOCI Technische Universiteit Eindhoven. Nederlandstalige projectpagina over het LOCI-project en de SolarBEAT-testopstelling. Bekijk project.
- TNO Publications / SEAC. SEAC Jaarverslag 2016. Beschrijft De Groene Combi en de betrokken projectpartijen. Bekijk bron.
- Topsector Energie. Organisatiepagina Rebor B.V., met openbare projectkoppelingen naar LOCI, De Groene Combi en ASAP. Bekijk bron.
- Topsector Energie / RVO. Publiek eindrapport Anti-soiling And PV (ASAP). Vermeldt TNO, Rebor B.V. en DSM als projectpartners en beschrijft de door Rebor en TNO ontwikkelde veldtestopstelling. Bekijk eindrapport.
- Topsector Energie. Balkonhekken Op UW Dakterras met Integrale Tweezijdige zonnepanelen (BOUW DIT). Projectinformatie en consortiumgegevens. Bekijk bron.
- Google Patents. NL2012450B1. René Borro staat vermeld als uitvinder. Bekijk octrooi.
- Google Patents. EP2921800. Europese publicatie binnen dezelfde octrooifamilie. Bekijk Europese publicatie.
- Ubbink. Samenwerking levert perfecte dakoplossing op. Projectcase over Rebor, Stabo Bouw en Ubbink bij de engineering van een dakdoorvoer binnen het Loci-zonnepanelendak. Bekijk projectcase.
- Solar Magazine. BOUW DIT: eerste transparant dubbelzijdig hek met zonnepanelen voor balkons en dakterrassen. Vakpublicatie over het innovatieproject en de rol van Rebor. Bekijk publicatie.